Waar­om, hoe en wat

Waar­om

De ener­gie­tran­si­tie is een com­plexe opga­ve die zowel tech­ni­sche, eco­no­mi­sche als maat­schap­pe­lij­ke aspec­ten omvat. De over­gang naar een duur­za­me ener­gie­voor­zie­ning, geba­seerd op elek­tri­ci­teit, brengt diver­se uit­da­gin­gen met zich mee. Denk aan:

  • Grid con­ges­tie: Het elek­tri­ci­teits­net is niet klaar voor de toe­ne­men­de vraag.
  • Hoge kos­ten: Oplos­sin­gen zoals ener­gie­op­slag zijn duur.
  • Maat­schap­pe­lij­ke weer­stand: Er zijn zor­gen over de impact op het land­schap en ondui­de­lijk­heid over de rol van de over­heid.
  • Gedrags­ver­an­de­ring: De ener­gie­tran­si­tie vraagt om een omslag in ons gedrag.
Wat is Ener­gie­ze­ker­heid?
De leve­rings­ze­ker­heid van elek­tri­ci­teit in Neder­land wordt beoor­deeld met behulp van indi­ca­to­ren zoals Loss-of-Load Expecta­ti­on (LOLE geeft het gemid­del­de aan­tal uren per jaar weer dat de vraag naar elek­tri­ci­teit niet kan wor­den vol­daan) en Expec­ted Ener­gy Not Ser­ved (EENS geeft de hoe­veel­heid ener­gie weer die naar ver­wach­ting niet gele­verd kan wor­den).

De Mon­te-Car­lo metho­de speelt een cru­ci­a­le rol in deze beoor­de­ling. Deze metho­de gebruikt scenario’s om de waar­schijn­lijk­heid van ver­schil­len­de uit­kom­sten te schat­ten in een com­plex sys­teem met veel onze­ker­he­den. De Mon­te-Car­lo metho­de werkt als volgt: eerst wor­den diver­se scenario’s opge­steld die moge­lij­ke toe­kom­sti­ge situ­a­ties van de elek­tri­ci­teits­markt weer­ge­ven, reke­ning hou­dend met fac­to­ren zoals weer, cen­tra­le­be­schik­baar­heid en vraag. Ver­vol­gens wor­den voor elk sce­na­rio wil­le­keu­ri­ge waar­den gege­ne­reerd voor onze­ke­re vari­a­be­len, geba­seerd op kans­ver­de­lin­gen. Deze simu­la­ties wor­den dui­zen­den keren her­haald, wat leidt tot een reeks moge­lij­ke uit­kom­sten.

De resul­ta­ten wor­den gea­na­ly­seerd om de waar­schijn­lijk­heid van tekor­ten te schat­ten, uit­ge­drukt in LOLE (uren tekort per jaar) en EENS (onge­le­ver­de ener­gie in MWh/GWh). Een accep­ta­be­le LOLE-waar­de is 4 uur per jaar. Daar­naast wordt de mis­sing capa­ci­ty indi­ca­tor gebruikt om de afhan­ke­lijk­heid van import te bepa­len. Ana­ly­se van tekort­mo­men­ten en gevoe­lig­heids­ana­ly­ses met vari­a­be­le fac­to­ren tonen de impact op LOLE en EENS.

Om suc­ces­vol te zijn, is het essen­ti­eel dat bur­gers betrok­ken wor­den bij de besluit­vor­ming en dat er een recht­vaar­di­ge ver­de­ling van de las­ten en lus­ten plaats­vindt. Tech­no­lo­gi­sche oplos­sin­gen zoals ener­gie­op­slag en slim­me net­wer­ken kun­nen een belang­rij­ke bij­dra­ge leve­ren aan de ener­gie­tran­si­tie. Maar ook door capa­ci­teits- en tijds­af­han­ke­lij­ke tarie­ven in te zet­ten.

Drei­gen­de stroom­te­kor­ten lei­den tot hoge prij­zen en vrij­wil­lig ver­bruik min­de­ren. Eco­no­misch sti­mu­le­ren prij­spie­ken inves­te­rin­gen, maar ver­oor­za­ken ook onze­ker­heid, rem­men eco­no­mi­sche acti­vi­teit en ver­ho­gen risi­co­dek­king voor afne­mers. Maat­schap­pe­lijk gezien is onvrij­wil­li­ge afscha­ke­ling zeld­zaam, maar een reëel risi­co bij ern­sti­ge tekor­ten. Goe­de voor­be­rei­ding op tekor­ten is cru­ci­aal om zowel eco­no­mi­sche scha­de als maat­schap­pe­lij­ke ont­wrich­ting te mini­ma­li­se­ren. Bron: Auto­ri­teit Con­su­ment en Markt, Zaak­nr. ACM/24/191972 / Docu­ment­nr. ACM/INT/524087, maart 2025.

Bur­gers spe­len een cru­ci­a­le rol in het suc­ces van de ener­gie­tran­si­tie. Hun betrok­ken­heid en bereid­heid is essen­ti­eel voor:

  • Draag­vlak: Bur­gers moe­ten zich betrok­ken voe­len bij de besluit­vor­ming over ener­gie­pro­jec­ten.
  • Gedrags­ver­an­de­ring: Bur­gers moe­ten bereid zijn hun gedrag aan te pas­sen, bij­voor­beeld door duur­za­me ener­gie op te wek­ken of ener­gie­zui­ni­ge appa­ra­ten te gebrui­ken.
  • Soci­a­le inno­va­tie: Bur­gers kun­nen samen­wer­ken om loka­le oplos­sin­gen te vin­den voor de ener­gie­tran­si­tie.

Wat doen wij

  • Haal­baar­heids­stu­dies: Onder­zoe­ken van de haal­baar­heid van ener­gie­pro­jec­ten, aan­ge­past aan spe­ci­fie­ke situ­a­ties.
  • Pro­ject­ma­na­ge­ment: Van ont­werp tot nazorg bege­lei­den wij elke stap van het pro­ces en zijn daar­om de drij­ven­de en lei­den­de kracht ach­ter elk pro­ject.
  • Exper­ti­se: Onze ken­nis en erva­ring met ener­gie­op­slag en slim­me net­wer­ken bie­den inno­va­tie­ve en duur­za­me oplos­sin­gen. Eco­no­mi­sche en juri­di­sche ken­nis en erva­ring zijn essen­ti­eel voor het beoor­de­len en suc­ces­vol rea­li­se­ren van pro­jec­ten.
  • Samen­wer­ken: We wer­ken samen met bedrij­ven, over­he­den en coö­pe­ra­ties om de ener­gie­tran­si­tie te ver­snel­len.
Hoe: de exploi­ta­tie van een bat­te­rij: in- en ver­koop van elek­tri­sche ener­gie.
Bat­te­rij­en spe­len een cru­ci­a­le rol in de han­del in elek­tri­sche ener­gie. Ze bie­den de moge­lijk­heid om ener­gie op te slaan wan­neer prij­zen laag zijn en te ver­ko­pen wan­neer prij­zen hoog zijn. Dit voor­beeld houdt geen reke­ning met deel­na­me aan de FCR-markt of de onba­lans­markt.

Wan­neer een bedrijf elek­tri­sche ener­gie inkoopt voor opslag in een bat­te­rij, bestaat de inkoop­prijs uit de vol­gen­de com­po­nen­ten:
- Groot­han­dels­prijs: De prijs waar­voor elek­tri­ci­teit wordt inge­kocht op de markt. Een voor­beeld­prijs voor 2024 kan rond de €0,087 per kWh lig­gen.
- Opslag van de leve­ran­cier: De winst­mar­ge die de leve­ran­cier han­teert boven­op de groot­han­dels­prijs. Een voor­beeld voor 2024 kan €0,0167 per kWh zijn.
- Net­werk­kos­ten: Kos­ten voor het gebruik van het elek­tri­ci­teits­net­werk. Deze kun­nen bij­voor­beeld €0,0127 per kWh bedra­gen.
- Ener­gie­be­las­ting: Voor bedrij­ven met een ver­bruik tus­sen 20 en 50 MWh per jaar bedraagt de ener­gie­be­las­ting in 2024 onge­veer €0,06937 per kWh.
- BTW: De belas­ting over de toe­ge­voeg­de waar­de.

Wan­neer een bedrijf elek­tri­ci­teit van­uit een bat­te­rij aan het net wil leve­ren, bestaat de ver­koop­prijs uit de vol­gen­de com­po­nen­ten:
- Groot­han­dels­prijs: De prijs waar­voor elek­tri­ci­teit wordt ver­kocht op de markt. Dit kan rond de €0,087 per kWh lig­gen.
- Opslag van de leve­ran­cier: De winst­mar­ge die de leve­ran­cier han­teert boven­op de groot­han­dels­prijs. Voor 2024 kan dit bij­voor­beeld €0,0167 per kWh zijn.
- Net­werk­kos­ten: Kos­ten voor het gebruik van het elek­tri­ci­teits­net­werk. Deze kun­nen bij­voor­beeld €0,0127 per kWh bedra­gen.
- BTW: De belas­ting over de toe­ge­voeg­de waar­de.

Vas­te terug­le­ve­rings­kos­ten zijn van toe­pas­sing op alle klein­ver­brui­kers met een elek­tri­ci­teits­me­ter die terug­le­ver­ca­pa­ci­teit heeft. Er zijn ver­schil­len­de manie­ren en zijn afhan­ke­lijk van de ener­gie­le­ve­ran­cier (zie con­su­men­ten­bond).

‘Logic will get you from A to B. Ima­gi­na­ti­on will take you eve­ry­whe­re.” - Ein­stein

Hoe doen wij het

Onze aan­pak in het kort

  1. Nul­me­ting: Ana­ly­se­ren van de hui­di­ge situ­a­tie om inzicht te krij­gen in ener­gie­stro­men, tech­ni­sche infra­struc­tuur en eco­no­mi­sche- en orga­ni­sa­to­ri­sche moge­lijk­he­den.
  2. Haal­baar­heids­stu­die: We onder­zoe­ken de haal­baar­heid van uw pro­ject op tech­nisch, juri­disch en bedrijfs­eco­no­misch gebied.
  3. Ont­werp en plan­ning: Opstel­len van een gede­tail­leerd plan voor de uit­voe­ring van pro­jec­ten, inclu­sief bud­get­te­ring, risi­co­be­heer en tijds­plan­ning.
  4. Imple­men­ta­tie: We rea­li­se­ren de tech­ni­sche instal­la­tie en zor­gen voor een naad­lo­ze aan­slui­ting op het net­werk. Voor het samen­wer­kings­ver­band bete­kent dit ook dat alle betrok­ken par­tij­en ach­ter het pro­ject staan en bereid zijn om hun rol te ver­vul­len.
  5. Eva­lu­a­tie en beheer: We eva­lu­e­ren de resul­ta­ten van het pro­ject en bie­den onder­steu­ning voor de lan­ge­ter­mijn­be­heer­sing.
Waar­om heeft de thuis­bat­te­rij een rol in de balan­ce­rings­markt?
Deze rol onder­gaat aan­zien­lij­ke ver­an­de­rin­gen, gedre­ven door de nood­zaak om de sta­bi­li­teit van het elek­tri­ci­teits­net te waar­bor­gen.
(a) Recent (tot medio 2024):
Tot voor kort kon­den thuis­bat­te­rij­en rela­tief vrij han­de­len op de balan­ce­rings­markt, rea­ge­rend op kor­te­ter­mijn­schom­me­lin­gen in ener­gie­prij­zen. Dit leid­de ech­ter tot onvoor­spel­ba­re schom­me­lin­gen in het net.
(b) Hui­di­ge situ­a­tie:
Er zijn aan­ge­scherp­te eisen voor deel­na­me aan de balan­ce­rings­markt. Dit omvat stren­ge­re eisen aan reac­tie­snel­heid en voor­spel­baar­heid. Ook is de infor­ma­tie­voor­zie­ning van­uit Ten­net ver­traagd. Daar­naast krij­gen net­be­heer­ders meer moge­lijk­he­den om thuis­bat­te­rij­en op afstand aan te stu­ren. Dit is alle­maal om de sta­bi­li­teit van het net te bewa­ken.
© Ver­wach­tin­gen:
De ver­wach­ting is dat thuis­bat­te­rij­en een meer gestroom­lijn­de en voor­spel­ba­re rol zul­len spe­len op de balan­ce­rings­markt. Er zal meer focus lig­gen op samen­wer­king met net­be­heer­ders en het leve­ren van sta­bie­le balan­ce­rings­dien­sten. En er zal een ver­de­re ont­wik­ke­ling komen in de pro­to­col­len voor aan­stu­ring van decen­tra­le ener­gie­bron­nen, waar thuis­bat­te­rij­en een groot deel van uit­ma­ken.
(d) Spe­ci­fie­ke maat­re­ge­len en effec­ten:
De ver­tra­ging van real-time infor­ma­tie over elek­tri­ci­teits­vraag en ‑aan­bod ver­min­dert spe­cu­la­tie­ve han­del en bevor­dert prijs­sta­bi­li­teit. Aan­ge­scherp­te reac­tie­tij­den en nauw­keu­rig­heids­ei­sen zor­gen voor een betrouw­baar­der aan­bod van balan­ce­rings­dien­sten. Het resul­taat van deze maat­re­ge­len is een sta­bie­ler elek­tri­ci­teits­net, maar het kan de winst­ge­vend­heid van thuis­bat­te­rij­ex­ploi­ta­tie op de kor­te ter­mijn beïn­vloe­den.

Prak­tijk­re­sul­ta­ten van de thuis­bat­te­rij zijn hier te vin­den.

Onze exper­ti­se

  • Inno­va­tie­ve tech­ni­sche oplos­sin­gen: We ont­wer­pen en imple­men­te­ren duur­za­me ener­gie­op­los­sin­gen op maat.
  • Samen­wer­kings­ver­ban­den en soci­a­le inno­va­tie: We bege­lei­den bij de opzet en het beheer van coö­pe­ra­ties en ande­re samen­wer­kings­ver­ban­den.
  • Mana­ge­ment­vaar­dig­he­den: we heb­ben het ver­mo­gen om com­plexe infor­ma­tie hel­der over te bren­gen, ster­ke rela­ties op te bou­wen en onder­han­de­lin­gen suc­ces­vol af te ron­den. Daar­naast heb­ben we het ver­mo­gen om snel en wel­over­wo­gen beslis­sin­gen te nemen onder druk.
  • Juri­di­sche en bedrijfs­eco­no­mi­sche aspec­ten: Zeker stel­len dat pro­jec­ten vol­doen aan alle wet- en regel­ge­ving en finan­ci­eel haal­baar zijn.
  • Pro­ject­ma­na­ge­ment: gestruc­tu­reer­de aan­pak, inclu­sief plan­ning, bud­get­te­ring, risi­co­be­heer, moni­to­ring en lei­der­schap.
Ener­gie­pla­no­lo­gie, laad­pla­no­lo­gie en open­ba­re Ruim­te
Ener­gie­pla­no­lo­gie is een inter­dis­ci­pli­nair vak­ge­bied dat zich richt op de effi­ci­ën­te plan­ning en ont­wik­ke­ling van infra­struc­tuur voor duur­za­me ener­gie. Het speelt een cru­ci­a­le rol in de tran­si­tie naar een kli­maat­neu­tra­le samen­le­ving door her­nieuw­ba­re ener­gie­bron­nen, zoals zon en wind, opti­maal te inte­gre­ren in ruim­te­lij­ke plan­ning. Laad­pla­no­lo­gie vormt hier­bin­nen een spe­ci­fiek domein, gericht op de laadin­fra­struc­tuur voor elek­tri­sche voer­tui­gen (EV’s). Kor­te ter­mijn pri­o­ri­tei­ten omvat­ten het stra­te­gisch plaat­sen van laad­pa­len op loca­ties met een hoge gebrui­kers­vraag, zoals woon­wij­ken, win­kel­cen­tra en langs snel­we­gen. Mid­del­lan­ge ter­mijn doe­len betref­fen de inte­gra­tie van laadin­fra­struc­tuur in ste­de­lij­ke ont­wik­ke­lings­pro­jec­ten, inclu­sief het ont­wer­pen van flexi­be­le en schaal­ba­re laad­op­los­sin­gen.
 
De inrich­ting van de open­ba­re ruim­te speelt een essen­ti­ë­le rol. Laad­voor­zie­nin­gen moe­ten naad­loos wor­den geïn­te­greerd zon­der het ste­de­lijk land­schap te ver­sto­ren, waar­bij een balans wordt gezocht tus­sen toe­gan­ke­lijk­heid en esthe­tiek. Groe­ne zones en fiets- en wan­del­pa­den kun­nen wor­den gecom­bi­neerd met ener­gie­op­wek­ken­de infra­struc­tuur zoals zon­ne­pa­ne­len.
 
Slim­me net­wer­ken (smart grids) en ener­gie­op­slag heb­ben een trans­for­me­ren­de impact. Slim­me net­wer­ken kun­nen real-time ener­gie­vraag en ‑aan­bod behe­ren, ter­wijl ener­gie­op­slag­sys­te­men zoals bat­te­rij­en piek­be­las­tin­gen opvan­gen en con­ti­nu­ï­teit garan­de­ren. Pla­no­lo­gi­sche impli­ca­ties zijn het reser­ve­ren van ruim­te voor deze tech­no­lo­gie­ën en het inte­gre­ren ervan in nieuw­bouw- en reno­va­tie­pro­jec­ten. Door inno­va­tie­ve oplos­sin­gen te imple­men­te­ren, kan laad­pla­no­lo­gie bij­dra­gen aan een duur­za­me en toe­komst­ge­rich­te ste­de­lij­ke omge­ving.

Je moet eerst weten wat je wilt, dan moet je de moed heb­ben het te zeg­gen, dan heb je de ener­gie nodig het te doen.” Geor­ges Cle­men­ceau